Intussen in de kelder van het Stedelijk Museum

In de videofilm die de nieuwe collectie presentatie van het Stedelijk Museum begeleidt is veel plaats voor architect Rem Koolhaas ingeruimd. Naast hem zien we de teamleider tentoonstellingsopbouw van het SM, het hoofd van de afdeling educatie en publicaties en de directeur van Tata Steel Nederland. Het staal van de wanden in deze nieuwe opstelling speelt met de ontwerper in deze promotie film een belangrijke rol.

Koolhaas zegt door het gebruik van staal de afmetingen van de wanden te hebben willen verkleinen. De indruk is die van een doolhof waarvan de structuur zich zelfs bij herhaaldelijk bezoek niet openbaart. Koolhaas noemt als referentie het lopen door een stad waarbij je de hoek van een straat omslaand steeds iets nieuws ervaart. In het zaalplan komt geen rechte hoek voor, met stompe en scherpe driehoeken saboteert de ontwerper de gebruikelijke verwachting van een hiërarchisch en dus leesbaar architectonisch masterplan.

De hoeveelheid getoonde werken in deze opstelling, namelijk 650, is aanzienlijk. Door de veelheid vraagt je je af of dit wellicht de opdracht aan de architect is geweest. Dat het tonen van de beroemde collectie vooral als een ruimtelijk probleem is opgevat lijkt in de berichtgeving van het SM evident. Elk museum heeft naast andere problemen vanzelfsprekend ruimtegebrek. De consequentie van deze reductionistische zienswijze is evengoed verstrekkend.

Staal is weliswaar vlak, dun en sterk, maar de wanden van Koolhaas zijn alles behalve minimaal en onzichtbaar, ze vragen daarentegen aandacht als ‘constructies’. Deze zichtbare opbouw genereert aandacht voor de architectuur. De opstelling heeft met andere woorden nadrukkelijk een auteur.

Het is opmerkelijk dat deze auteur nauwelijks weerwoord lijkt te hebben gekregen. Niet van kunsthistorici, noch van liefhebbers of anderen bij de beeldende kunst betrokkenen.  Deze 650 kunstwerken werden het lijdend voorwerp van een ruimtelijke regime. In Koolhaas’ opzet is de collectie tot een willekeurig aantal kunstwerken van een tijdvak dat voorbij is terug gebracht. Het geheel is geschiedenis, van alle andere eigenschappen van kunstwerken is de collectie effectief ontdaan. Het zijn vriendelijke plaatjes in een oud boek geworden.

Een collectie is een verzameling trofeeën. Die kan als een geheel van afzonderlijke kostbaarheden worden tentoongesteld. Een ander aspect van een collectie is de wordingsgeschiedenis, waarbij naar de omgeving van een werk wordt verwezen en aan de relatie met andere kunst wordt gerefereerd. Pollock’s Waterbull hangt tegenover Newman’s Cathedra. De schilders waren inderdaad tijdgenoten, maar zo’n gegeven is bij wijze van spreken ‘secundair’; geen enkel werk wordt voor de geschiedenis gemaakt. Het is een onbedoeld aspect dat eigen is aan de onvermijdelijke vervreemding die begint op het moment dat het kunstwerk het atelier verlaat. Had men het belang van deze prozaïsche kenmerken niet kunnen verminderen ten gunste van de meer raadselachtige en ambivalente, de dramatische en de inhoudelijke?

Bij een rondgang door de Stedelijk Base dringen zich twee modellen aan de bezoeker op. De inrichting doet denken aan een ‘beurs’. Deze objecten zijn weliswaar niet te koop, maar de verschillen kunnen eventueel voor verrassing zorgen; het is Koolhaas’ evocatie van een stad.  Het andere model is Google Images: een reeks van beelden die zonder context, zonder hiërarchie, onbemiddeld en a-historisch is. Google images is koning en voorlopig is er geen post- tijdperk in zicht.

Hoe krijgt Stedelijk Base dan wel waarde? Sterarchitect Rem Koolhaas is tot een werktuig van de marketting gemaakt. De achtergrond is economie, met een CEO van een staalfabriek als sponsor van de nieuwe opstelling. De begeleidende videofilm van Stedelijk Base gaat niet over kunstwerken en hun beleving maar over bedrijfsvoering, ontwerpproces, PR en logistiek. De collectie van het Stedelijk Museum is in een grafkelder weggezet.

 

          

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s